+48 695 382 389 Markowska 6/5 03-742 Warszawa kontakt@ryszardfilochowski.pl
Związki zawodowe – kto może kontrolować wybory społecznego inspektora pracy

Związki zawodowe – kto może kontrolować wybory społecznego inspektora pracy

Ostatnie dwa artykuły poświęciłem tematyce funduszu świadczeń socjalnych a konkretnie pytaniom związanym z ZFŚS, które nadesłali do mnie moi czytelnicy. Kilka z nadesłanych pytań dotyczyło związków zawodowych. Postanowiłem opisać niektóre z nich. Dzisiejszy wpis poświęcam w całości tematowi wyborów społecznej inspekcji pracy.

 

Pytanie

Czy pracodawca może zanegować poprawność przeprowadzenia wyborów społecznych inspektorów pracy w zakładzie?

Nie, pracodawca nie ma takich uprawnień. Ukształtowany w orzecznictwie sądowym pogląd o tym, że wybór społecznego inspektora pracy nie podlega żadnej kontroli zewnętrznej jest także akceptowany w literaturze i wśród komentatorów prawa pracy.

wybory sipSprawa ta budzi jednak kontrowersje i emocje, zwłaszcza wówczas, gdy dochodzi w stanach faktycznych do różnego rodzaju naruszeń formalnych postanowień przepisów ustawy o społecznej inspekcji pracy i w takich warunkach dokonuje się wyboru zakładowego społecznego inspektora pracy.

Biorąc to pod uwagę, skoncentruję się na tych zagadnieniach, które być może w dotychczasowym orzecznictwie i komentarzach nie zostały zbyt jasno i jednoznacznie określone i dlatego nadal wzbudzają kontrowersje.

Zgodnie z przepisami ustawy o społecznej inspekcji pracy wyboru społecznego inspektora pracy dokonują pracownicy zatrudnieni w danym zakładzie pracy, dzisiaj poprawnie powiemy zatrudnieni u danego pracodawcy.

Sam wybór danego pracownika na społecznego inspektora pracy nie podlega żadnej kontroli zewnętrznej, co oznacza, że o wyborze decydują wyłącznie sami wybierający tę osobę pracownicy.

Poszczególne postanowienia ustawy o społecznej inspekcji pracy, zwłaszcza w zakresie organizacji wyborów, mają na celu usprawnienie organizacyjne tego procesu. Nie są to jednak przepisy o charakterze bezwzględnie obowiązującym pozwalające negować np. wybór społecznego inspektora pracy dokonany nawet bez uprzedniego uchwalenia regulaminu wyborów. 

Skoro o wyborze decydują wyłącznie pracownicy, to nawet wybór społecznego inspektora pracy bez regulaminu wyborów, albo w warunkach sprzeczności poglądów na ten regulamin ze strony np. zakładowej organizacji związkowej, nie przekreśla legalności wyboru społecznego inspektora pracy. Nie ma, bowiem przepisu ustawy, któryby taki skutek prawny przewidywał.

Jeśli o wyborze decydują wyłącznie sami pracownicy, to nie może być mowy o jakiejkolwiek kontroli poprawności proceduralnej tych wyborów, poza ustaleniem faktu, czy pracownicy rzeczywiście daną osobę większościowo wybrali, czy nie wybrali.

Każdy dalej idący zabieg badania procesu przeprowadzania wyboru społecznego inspektora pracy sprowadzałby się do kontroli legalności wyborów, co z założenia jest niedopuszczalne.

W konsekwencji, nawet w warunkach dokonania wyboru społecznego inspektora pracy bez regulaminu wyborów, wybór jest faktycznie dokonany i jedynie sami pracownicy mają prawo zadecydować o unieważnieniu tego wyboru i dokonaniu następnego wyboru.

Dlatego, sam wybór nie podlega kontroli także inspektora PIP, natomiast tenże zgodnie ze swoimi kompetencjami bada poprawność funkcjonowania społecznego inspektora pracy w zakresie zastosowanych środków prawnych przewidzianych w ustawie o społecznej inspekcji pracy.

Takie kompetencje inspektora pracy PIP nie naruszają żadnych postanowień ustawy o społecznej inspekcji pracy i nie wkraczają w niezależność wyborów społecznych inspektorów pracy, uzależnioną wyłącznie od woli pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy.

Łączą się one z jednej strony z potrzebą oceny poprawności wydanego zalecenia zakładowego społecznego inspektora pracy, a z drugiej strony z oceną, czy doszło do wykroczenia polegającego na niewykonaniu zalecenia zakładowego społecznego inspektora pracy, w której to sprawie inspektor pracy PIP jest oskarżycielem publicznym, w rozumieniu art. 17 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

W konsekwencji inspektor pracy PIP ma obowiązek ustalenia, czy w konkretnym stanie faktycznym uprawniona osoba sporządziła zalecenie, o którym mowa w art. 11 ustawy o społecznej inspekcji pracy, gdyż bez takiego ustalenia nie mógłby poprawnie wywiązać się z roli oskarżyciela publicznego w sprawie o wykroczenie z art. 22 ustawy o społecznej inspekcji pracy.

W następstwie czynności oskarżycielskich inspektora pracy PIP, sąd karny będzie musiał również ocenić, czy zalecenie zostało wydane przez upoważnioną do tego ustawowo osobę, czyli społecznego inspektora pracy będącego zakładowym społecznym inspektorem pracy.

Należy, zatem zauważyć, że sam fakt wyborów społecznego inspektora pracy nie podlega żadnej kontroli wewnętrznej, natomiast kontroli podlega właściwość rzeczowa działania wybranego społecznego inspektora pracy.

Właściwość tę, czyli de facto wybór społecznego inspektora pracy na zakładowego społecznego inspektora pracy podlega kontroli nie z punktu widzenia procesowego dotyczącego zasad wyborów, ale z punktu widzenia przepisów prawa materialnego przewidujących, że w danym zakładzie pracy (u danego pracodawcy) może istnieć tylko jeden zakładowy społeczny inspektor pracy.

Wynika to stąd, że o wyborze społecznego inspektora pracy decydują wyłącznie pracownicy. Natomiast o możliwości pełnienia funkcji zakładowego społecznego inspektora pracy nie decydują wybierający go pracownicy, ale w pierwszym rzędzie ustawodawca, który ogranicza liczbę zakładowych społecznych inspektorów pracy do jednej osoby w skali danego zakładu pracy (pracodawcy).

Biorąc to pod uwagę, niepodlegające kontroli zewnętrznej prawo pracowników do wyboru zakładowego społecznego inspektora pracy nie podlega kontroli w zakresie trybu postępowania wyborczego, czyli przepisów o charakterze procesowym, podlega natomiast kontroli w zakresie przepisów prawa materialnego.

Reasumując, trzeba pamiętać, iż stwierdzenie, że wybór zakładowego społecznego inspektora pracy nie podlega żadnej kontroli zewnętrznej odnosi się do zakazu badania trybu postępowania, czyli przepisów proceduralnych ustalonych dla finalnego wybrania określonej osoby na tę funkcję.

Jeżeli masz uwagi do niniejszego artykułu lub interesują cie inne zagadnienia dotyczące zfśs, działalności związków zawodowych lub prawa pracy napisz do mnie lub zostaw swój komentarz.

Niniejszy artykuł opracowano na podstawie Glosy Tadeusza M. Nycza do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2011 r., II PK 79/11, LEX nr 1163327 wybór społecznego inspektora pracy.

Autor: Ryszard Filochowski

Udostępnij ten wpis

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on print
Share on email
Close Menu